Category: KULTURA

ODRŽANA “ŠIPURIJADA“

Selo Novo Korito u opštini Knjaževac, na samoj granici sa Bugarskom, bilo je i ovog oktobra domaćin devete po redu “Šipurijade“.
Šipurak, “korisni korov“, jestiva divlja biljka, koja raste u ovom kraju na zapuštenim livadama i njivama, na obroncima šuma bio je inspiracija za Turističku organizaciju opštine Knjaževac, Atelje “Toplica“ iz Slovenije i mesnu zajednicu Novo Korito, da pre devet godina pokrenu privredno – turističku manifestaciju “Šipurijada“. Ona se održava u seoskom zadružnom domu i okuplja proizvođače marmelada, džemova, kolača od šipurka. Stalni učesnici su i učenici osnovnih škola, za koje se organizuje likovni i literarni konkurs na temu “Šipurak“.
Bira se najveći šipurak, najbolji proizvod, najlepše uređen štand. Ovogodišnja “Šipurijada“ okupila je izlagače iz Srbije, Bugarske i Slovenije, koji su izložili proizvode od šipurka i drugog voća, ali i rukotvorine autentične za svoj kraj. U kulturno – umetničkom programu učestvovali su čuvari narodne tradicije iz Srbije i Bugarske.
– Opština Knjaževac podržava svaku manifestaciju koja promoviše selo i aktivnosti u selima, kazala je na otvaranju dr Ljubica Nikolić, zamenica predsednika opštine. – Mi ćemo nastaviti da podržavamo ovu manifestaciju, jer vidimo da to ima smisla. Puno je vas, puno proizvoda, a to zaslužuje podršku.
Idejni tvorac “Šipurijade“ Toplica Ignjatović poreklom iz Novog Korita, živi u Sloveniji. Pokretanjem ove manifestacije želeo je da rodnom kraju pokloni dan koji će okupiti celo selo.
– Zamislili smo da to bude smotra narodnog stvaralaštva, prezentacija proizvoda od šipuraka i  prilika da se bar jednom stanovnici sela okupe, da dođu oni koji su se odselili i druže na jednom mestu – rekao je Ignjatović.

SOKOBANJA – MESTO KOJE JE NUŠIĆ VOLEO

Može li se započeti priča o ovom mestu, a da se izostavi krilatica: „Sokobanja, Soko grad, dođeš star, odeš mlad“? Može, ali u senci bi onda ostala i anegdota o Branislavu Nušiću koji ju je skovao jednog leta. Sjajni komediograf, tvorac uvek aktuelnih dela, bio je čest gost ovog kraja, pa ga je fotograf Siniša Ristić zamolio da sa suprugom „ispozira“ pred njegovim objektivom. Kada je Nušić otišao po fotografiju, bio je zadivljen kako je ispala i kako je na njoj izgledao Soko grad, uzeo je hemijsku i na slici zapisao onu krilaticu. I upravo je ona fotografiju pretvorila u razglednicu, koja je narednih godina obavezno stizala na adrese onih čiji su prijatelji i rođaci boravili ovde. Tako se šarmantna priča lepo „ugnezdila“ u kontekst svega onog što Sokobanja jeste i što je čini srpskom kraljicom turizma.

Nekada se zvala jednostavno – Banja. Za vreme Hajduk Veljka bila je Banjica, potom Velika Banja, onda opet Banja, pa Aleksinačka Banja, zatim Soko Banja i od 1859. Sokobanja. Kada je knez Miloš 1834. naredio da se obnovi turski amam i podigne kupatilo, potencijali mesta su počeli da se koriste, broj gostiju koji su dolazili da se leče, odlaze u kupatila, šetaju do izvora Moravice i Ozrena, rastao je… Između dva svetska rata je važila za mondensko letovalište i lečilište, ali je vremenom, ne gubeći na lepoti, postala prijemčiva za široke narodne mase. Dobar glas o njoj dugo se i daleko čuje. Ovu privilegiju duguje samim položajem, činjenicom da je tu u jugoistočnoj Srbiji smeštena u podnožju Ozrena, ali okružena i Rtnjom, Devicom i Bukovikom. Zasluženo je zovu gospodarem banjskog turizma, jer joj osim lokacije u prilog ide idealna nadmorska visina, ruža vetrova i velika koncentracija negativnih jona u vazduhu. To verovatno najbolje znaju oni koji u banju na obali Moravice dolaze da dišu. Astma, bronhitis i ostala oboljenja respiratornih puteva ovde gube bitku, zbog čega je Sokobanja punih 180 godina cenjeni zdravstveni centar. Nekoliko specijalizovanih ustanova radi punim kapacitetom tokom čitave godine, ali vazdušna banja je atraktivna i za one koji bi samo da odmaraju ili da se ponašaju kao pravi turisti.

Ovde za svakog ima po nešto, zbog čega je Sokobanja jedna od najposećenijih mesta u Srbiji. Osim bolnice za plućne bolesti, tu je i ona za lečenje očnih problema, ali je ova banja melem i za osobe koje imaju problema sa nervima, žlezdama sa unutrašnjim lučenjem, bubrezima, anemijom… Olakšanje pronalaze kupajući se u kadama na Banjici gde se koriste hipotermalni izvori, sa temperaturom između 28 i 34 stepena Celzijusovih.

Manje je poznato da je reč i o prvoj ekološkoj opštini u Srbiji koju osim termomineralnih izvora (pet) odlikuje i specifična klima, pa boravak ovde doprinosi opštem stanju organizma. Sve to uz uživanje u prirodi koja na mnogim mestima deluje kao istinski netaknuta, a dovoljno je lepa i u parkovima u centru.

Uređena izletišta, čak 16, su ono što banju čini primamljivom za uživanje u prirodi, piknikovanje, bezbrižno igranje sa decom… Najveću cenu i dalje drži Lepterija, proglašena predelom izuzetnih odlika, a udaljena od centra svega kilometar i po. Prijatni i vrlo ljubazni meštani će vam ispričati legendu po kojoj je zapovednik Soko grada imao lepu ćerku Lepteriju u koju se zagledao sin gospodara obližnjeg Vrmaškog grada Župan. Roditelji su branili vezu, jer se nije uklapala u njihove planove. Međutim, mladi su se dogovorili da se iskradu jedne noći, a kada je to primetio, Lepterijin otac je poslao poteru za njima i naredio vojnicima da ćerku ubiju čim je pronađu. Upravo to se dogodilo, pa je Župan odlučio da presudi sebi. Skočio je u najdublji vir Moravice, koji je nazvan po njemu, a kao uspomena na devojku ostao je proplanak Lepterija. Više načina možete da izaberete da biste došli do nje, ali možda najviše prija put koji vodi duž same obale Moravice. Kada spazite veliko odmaralište, apartmane sa restoranom, park sa mobilijarom za mališane i uređenu plažu, na pravom ste mestu. Ovaj prostor je uvek posećen, a pogotovo u vreme prvomajskih praznika. Ko ne želi da sam pravi roštilj, može da svrati u restoran napravljen ispod same stene na obali reke, gde vodenica okreće ražanj. Turisti obično krenu i u potragu za Bogorodicom sa Isusom u naručju, udubljenjem u steni, koje se nalazi na desnoj obali Moravice, čim se pređe drveni mostić. U blizini se sakrila i Hajduk Veljkova pećina i crkva posvećena rođenju Presvete Bogorodice, pa je poseta Lepteriji zanimljiva iz više razloga. Obično u paketu sa obilaskom ovog izletišta ide i penjanje do Soko grada, srednjovekovne tvrđave izgrađene na temeljima utvrđenja iz četvrtog veka. Ako se odlučite da je osvojite, računajte na uspon koji morate da savlađujete u udobnoj obući, ali i u dobroj formi. Sve uzdahe koje ćete do Soko grada ispustiti zaboravićete kada stignete do njega i spazite kakav vidikovac pruža…

ČETIRI DECENIJE TIMACUM MINUSA

Izložbom “Timacum minus – dva sveta“, arheologa Bojane Ilijić, Zavičajni muzej obležio je 40 godina od prvih sistematskih istraživanja arheološkog lokaliteta u Ravni.
Pre četiri decenije, danas daleke 1975. godine, Arheološki institut iz Beograda i Zavičajni muzej iz Knjaževca započeli su prva istraživanja Timacum minusa, najstarijeg rimskog vojnog utvrđenja u timočkoj oblasti, je izložbom “Timacum minus – dva sveta“, arheolog Bojana Ilijić, naglašavajući da vreme za arheološko nalazište u Ravni tek dolazi, s obzirom da je reč o rudarsko – metalurškom naselju, koje je snabdevalo celo rimsko carstvo.
– Utvrđenje u Ravni ima dva sloja od kojih je jedan srednjovekovni, a drugi antički. Htela sam da prikažem, ta dva različita sveta – jedan svetovni, a drugi duhovni. Arheologija se obično povezuje sa materijalnim ostacima, ali na osnovu njih možemo dosta da saznamo i o duhovnoj kulturi. Nalazište u Ravni ima još puno toga da kaže srpskoj i svetskoj arheologiji, zato što je jedini  arheo – metalurški centar iz doba kada su Rimljani ostali bez Dakije i kada im je bio potreban novi zlatonosni rudnik koji će snabdevati celo rimsko carstvo – kazala je o izložbi Bojana Ilijić.
Prvi arheolozi na Timacum minusu bili su dr Petar Petrović iz Arheološkog instituta u Beogradu i knjaževački arheolog Svetozar Jovanović. Od tada, ove dve institucije zajednički brinu o lokalitetu od velikog značaja za srpsku kulturu i nauku, podsetila je Sofija Petković, koja danas rukovodi istraživanjima.
– Mesto Timacum minusa je među arheološkim nalazištima od velikog značaja. To je njegova zvanična kategorizacija, ali Timacum minus  je i “karika koja nedostaje“, jedino rimsko nalazište na putu između utvrđenja i grada, između zanatskog i metakurškog centra i jedne velike urbane anglomeracije,“ kaže Petkovićeva.
U brojim poštovaocima ispunjenom dvorištu Muzeja, sećanja sa publikom podelili su i arhitekta Sima Gušić, idejni tvorac Arheo – etno parka u Ravni, te Vladimir Petrović, sin Petra Petrovića i sam arheolog. Za svesrdnu podršku u radu i promociju Timacum minusa uručene su zahvalnice  institucijama i pojedincima iz knjaževačke opštine i Republike.

NASTAVLJENA ISTRAŽIVANJA NA ŠARKAMENU

Carska palata na lokalitetu “Vrelo” kod Šarkamena, tridesetak kilometara od Negotina, kako napreduju istraživanja, mogla bi da bude deo stalne arheološke turističke ponude Srbije, na kojoj joj je još od 1996. kada je pronađen set zlatnog nakita carice-majke Maksimina Daje, i odavno mesto. I pored toga što se ovaj lokalitet i dalje istražuje, a poslednje tri godine sistematski nakon decenije pauze, “Vrelo” Šarkamen godišnje privuče veliki broj turista. Iako poznat po svom najvećem nalazu, setu zlatnog nakita neviđene lepote, “Vrelo” Šarkamen ima šta da ponudi posetiocima, ako se zanemari da do samog lokaliteta ne postoji asfaltiran put.

Ovogodišnja istraživanja koja Muzej Krajine u Negotinu sprovodi u saradnji  sa Arheološkim institutom iz Beograda i Zavodom za zaštitu spomenika kulture iz Niša, bila su fokusirana na monumentalnu jugoistočnu kulu, kružne osnove, čiji je spoljašnji prečnik čak 16 metara. Ulaz u ovu kulu arheolozi predvođeni dr Sofijom Petković, višom naučnom saradnicom Arheološkog instituta, koja je rukovodilac projekta i Gordanom Janjićem, muzejskim savetnikom Muzeja Krajine, inače koordinatorem projekta, otkriven je prošle godine, a karakterističan je po monumentalnom stepeništu, koje je jedinstveno u rimskom fortifikacionom graditeljstvu. Prošle godine ekipa arheologa je otkrila i ostatke starijeg utvrđenja vile koja je predhodila izgradnji carske rezidencije, a reč je o kuli kvadratne osnove sa delom istočnog i južnog bedema, ukomponovane u fortifikaciju palate. Ni ovogodišnja istraživanja nisu prošla bez jedinstvenih nalaza.

– Uz južni bedem, zapadno od ulaza u jugoistočnu kulu, otkriveno je postrojenje za snabdevanje vodom, vodotoranj koji je imao zadatak da vodu koja je dolazila akvaduktom u samu palatu pročisti, reguliše dotok vode i da je sprovodi u utvrđenje. Mi pretpostavljamo da je voda dovođenja baš sa lokacije Vrelo, po kojem i lokalitet nosi ime. To je jedan zanimljiv izvor, podzemni, jer je Vrelska reka delom ponornica, izvire iz jednog pećinskog podzemnog jezera. Verujemo da razlog izgradnje ovog vodovoda treba tražiti u njenim lekovitim svojstvima koje su Rimljani veoma cenili, a s obzirom da je Maksimin Daja podigao rezidenciju u rodnom mestu, po uzoru na ostale tetrarhe, sigurno su mu bila poznata blagotvorna svojstva Vrelske vode – kaže rukovodilac radova dr Sofija Petković.

Arheološka ekipa, koju su pored Petkovićeve i Janjića činili i Branko Aleksić, apsolvent arheologije i Nikola Ivanković, apsolvent arhitekture, podsećaju da su očuvani vodotornjevi veoma retki. Samo u Srbiji su otkrivena dva, jedan u blizini palate “Mediana” cara Konstantina Velikog u Nišu i drugi na “Caričinom gradu” kod Lebana, koji je podigao car Justinijan prvi.

– U ovogodišnjoj kampanji otkriveno je spoljašnje lice jugoistočne kule, njeni spojevi sa istočnim i južnim bedemom i njen središnji kontrafor, jedinstvene konstrukcije, a sve u cilju završetka konzervatorsko-restauratorskih radova na ovom objektu sledeće godine – ističe muzejski savetnik, arheolog Gordan Janjić, koordinator projekta.

Tokom narednih kampanja, istraživanja će, osim na jugoistočnoj kuli, biti fokusirana i na zapadnoj kapiji utvrđenja, a planirane su i njihove prezentacije, konzervatorsko-restauratorski radovi i što je najvažnije i izgradnja puta, parkinga, mokrog čvora i svega što bi ovoj carskoj palati i memorijalnom kompleksu omogućilo da postane pravi turistički biser ovog kraja.

ZAVRŠENI MOKRANJČEVI DANI

Izvođenjem jednog od najboljih dela današnjice, monumentalne Betovenove Devete simfonije u interpretaciji sjajnog hora i simfonijskog orkestra Radio televizije Srbije u Negotinu su 16.septembra završeni jubilarni, 50. „Mokranjčevi dani“. Grandiozna simfonija, ali i briljantna interpretacija muzičara, horista i solista Evgenije Jeremić, Jelene Končar, Nenada Čiče i Atile Mokuša oduševila je publiku.

– Velika je privilegija biti deo jedne ovako bogate, a pre svega Mokranjčeve istorije, jer bez Mokranjca ne bi bilo ni festivala, niti bi mi mogli da govorimo o srpskoj muzici da nije bilo njega. Sa njegovog izvora zaista mnogo kompozitora kasnije je pilo. Mokranjčeva muzika je i dan danas najživotnija muzika koji živi prvenstveno među horovima u zemlji i širom sveta – kaže dirigent Bojan Suđić, koji je imao tu čast da svojim slovom o Mokranjcu otvori festival, a Betovenovom Devetom simfonijom, efektno zatvori.

Ove godine na festivalu je nastupilo preko 1.500 izvođača. „Mokranjčeve dane“ obeležile su pune sale i publika koja je uživala u nastupima čak 10 horskih ansambala, ali i dva naša najznačajnija orkestarska ansambla– Beogradska filharmonija, koja je nastupila posle 15 godina u Mokranjčevom Negotinu i Suđićev Simfonijski orkestar i Hor RTS.

Festival je, međutim, i pored izvesnih oscilacija u kvalitetu horova iz Rumunije, Bugarske, Turske, Grčke, Rusije i Srbije, definitivno obeležilo i tradicionalno “Natpevavanje” na kojem su ubedljivo trijumfovali Bugari, hor “Angel Manolov” iz Sofije pod upravom Darene Popove. Drugo mesto pripalo je horu “Elegija” iz Moskve pod upravom Marine Aleksejeve, dok je trećeplasirani “Sound” iz Bukurešta sa dirigentom Vojkuom Popeskom.

– Uzbuđeni smo zbog pobede i oduševljeni prijemom publike. Do ove Mokranjčeve Druge rukoveti, koja nam je bila obavezna kompozicija na “Natpevavanju” nismo imali Stevana Mokranjca na repertoaru, ali od sada ćemo ga sigurno pevati – kaže dirigent Darena Popova.

Ovogodišnje 50. „Mokranjčeve dane“ obeležila je i premijera muzičko–scenskog prikaza „Zvezdani časovi čovečanstva“, koncertnom izvođenju radio drame „Mokranjac, čovek svoje umetnosti“, u režiji Saše Latinovića, po tekstu muzikologa Maje Čolović-Vasić, urednika rubrike „Muzička kritika i savremeni tokovi“ Muzičke redakcije drugog programa Radio Beograda, koja je rasla, sazrevala i školovala se uz – Mokranjca!

– Kao Negotinka sam sentimentalno vezana za Mokranjca, i moram da priznam da ja Mokranjca obožavam. Kako godine prolaze moja ljubav prema njemu je sve veća, višesložnija i ima više segmenata od tog pukog ponosa što potičem iz njegovog grada – kaže Maja Čolović-Vasić, čija je radio drama „Mokranjac, čovek svoje umetnosti“, na osnovu koje je i nastao ovaj scenski prikaz, premijerno izvedena prošlog novembra na Drugom programu Radio Beograda povodom obeležavanja 100-ogodišnjice Mokranjčeve smrti.

Među upamćenije i uspešnije ostao je i nastup najmlađeg negotinskog hora “Vivak” kojim upravljaju Dragana Simonović-Marinović i Aleksandra Đukić, program “Omaži i sećanja” moderatora mr Aleksandre Paladin, koja se sa svojim gostima efektno “prošetala” kroz sve faze nastavnka i razvoja festivala, promocija slika sa ovogodišnje 17. po redu likovne kolonije “Eho muzike”, kao i promocija feljtona dr Branke Radović o Mokranjcu u formi male brošure koju prati i kompakt disk sa Mokranjčevom Šestom rukoveti.

Apsolutni utisak festivala, veli muzikolog dr Branka Radović, selektor, je novoustanovljeni program „Koncert u 11“, koji je svakodnevno na centralnom gradskom trgu realizovalo četvoro studenata beogradskog FMU: Mila Smiljković (prva violina), Nina Opsenica (druga violina), Gradimir Orbanović (viola) i Jovana Radojković (violončelo).

– Ovi programi su privukli veliku pažnju publike, a posebno mladih. Ta direktna poruka kojoj sam se nadala svih godina, poruka građanstvu Negotina da učestvuje  direktno u muzici i da kontaktira direktno sa muzičarima i programima, ostvarila se na ovom festivalu. Mislim da je to veliki pomak i da smo njime počeli da gajimo najmlađu negotinsku publiku – istakla je dr Radović.

KNJIGA, TI I LETO

Izložba fotografija u holu kladovskog Doma kulture finale  je trećeg konkursa „Knjiga, ti i leto“ ovdašnjeg Centra za kulturu. Odlukom žirija, prva nagrada dodeljena je Stefanu Bibuloviću (Kladovo), drugu nagradu osvojila je Milica Živojinović (Brza Palanka), dok je trećenagrađena Zlatana Lečić, iz Beograda.
Na konkurs su pristigle 72 fotografije, od 28 autora iz devat gradova Srbije. Sve su odgovorile zahtevima konkursa, a tematska kompozicija najčešće je bila porodica – kazala je na otvaranju izložbe Žaklina Nikolić, direktorka Centra za kulturu.

– Namera foto konkursa bila je da se promovišu knjiga i čitanje, ali i turistički potencijali našeg kraja. Izložba je svojim sadržajem, formom i postavkom ispunila cilj, a to je da se grupa ljubitelja čitanja i fotografije okupila oko iste ideje – promocija knjige i čitanja koja je tematski zabeležena i vidljiva na prispelim fotografijama – istakla je Nikolićeva.

Pokrovitelj nagradnog konkursa“ Knjiga, ti i leto“ je kompanija „Tekijanka“, dok je Centar za kulturu svakog učesnika nagradio knjigom.

MAJA – MAJSTOR FRULE

Maja Kostandinović, iz Boljevca, tek šest godina druguje sa frulom, a već je dvostruki pobednik Sabora frulaša u Prislonici i dobitnik brojnih nagrada na festivalima u Srbiji.

– Sviram frulu od svoje pete godine, a prvu nagradu sam dobila na takmičenju sa šest godina. Nisam tada imala tremu, jer sam bila mala – kaže ova talentovana devojčica, koja je “zanat“ učila od samoukih majstora frule Milivoja Stojkovića i njegovog sina Nikice, koji kažu da je ova devojčica neosporni talenat.

Maja ide u peti razred Osnovne škole, odličan je učenik, a uporedo pohađa i osnovnu Muzičku školu u Boru gde uči da svira flautu. Planira da kasnije upiše i srednju muzičku školu. Roditelji je u svemu podržavaju, voze na sabore i takmičenja odakle se uvek vraća sa nagradama i priznanjima.

KIKLOPO NA DUNAVSKOM KEJU

Ljubitelji pozorišta u Kladovu, njih stotinak, imali su privilegiju da u okviru programa četvrtog „Kazan kulta“ vide pozorišnu predstava „Kiklop“, po teksu Euripida, u prevodu Gordana Maričića i adaptaciji Nebojše Bradića. Reč je o antičkoj drami napisanoj pre dve i po hiljade godina, čija je radnja i danas aktuelna.

– Predstava opstaje, jer i danas smo svedoci nepravdi, izbeglica, ratova i patnji brojnih naroda. Kiklop je jedina satirska igra koju posedujemo u celosti, kao ostatak dramske forme koja je zamišljena kao dopunska u odnosu na tragediju, s obzirom da se davala kao poslednja u tetralogiji posle tri tragedije. To je, ustvari, alternativa pridružena horu veselih družbenika Dionoisovih. Publika nas je dobro prihvatila i to opravdava ono što radimo u okviru projekta „Kazan kult 2015“ – kaže Miloš Milić, jedan od glumaca u predstavi.

Osim njega, na otvorenoj sceni amfitetra Doma kulture na Dunavskoj keju u antičkoj drami su igrali Andrija Kuzmanović, Sandra Bugarski i Miloš Perović. Iako im je bila „teška“ za gledanje, publika je aktere predstave nagradila aplauzom. Organizator“Kazan kulta“ je Centar za kulturu, a program je sufinansiralo resorno ministarstvo.

NASTAVLJENA ISTRAŽIVANJA NA ŠARKAMENU

I ovog septembra arheološka ekipa Muzeja Krajine i Arheološkom instituta u Beogradu boraviće na kasnoantičkom lokalitetu „Vrelo“ kod Šarkamena i istraživati jugoistočni deo utvrđene palate, koja je datirana s kraja trećeg i početkom četvrtog veka nove ere. Ovaj memorijalni kompleks na levoj obali Vrelske reke, šest kilometara zapadno od sela Šarkamen, a tridesetak kilometara udaljen od Negotina ponovo je u žiži javnosti, upravo zahvaljujući projektu Muzeja Krajne iz oblasti zaštite, očuvanja i prezentacije arheološkog nasleđa, čiji je Muzej Krajine i učesnik i sufinansijer, a koji je odobrilo Ministarstvo kulture i informisanja.

Iako je ovo nalazište bilo poznato još od 1889. kada ga je prvi put zabeležio Feliks Kanic, a prvi skicirao arhitektna Đurđe Bošković je 1947. godine, “Vrelo” se prvi put istraživalo 1975. a intenzivnije tek od 1994. pod upravom akademika Dragoslava Srejovića. Na svetsku arheološku mapu “Vrelo” se upisalo 1996. kada je otkriven set zlatnog nakita.

– U periodu od 1994. do 2003. godine SANU, Arheološki institut u Beogradu i Muzej Krajine u Negotinu vršili su sistematska arheološka istraživanja ovog nalazišta. Pod upravom akademika Dragoslava Srejovića, arheološkim istraživanjima rukovodio je dr Miodrag Tomović, viši naučni saradnik Arheološkog instituta, a u iskopavanjima su učestvovali Đoko Jovanović i Gordan Janjić, kustosi arheološke zbirke Muzeja Krajine i dr Čedomir Vasić, arhitekta Zavoda za zaštitu spomenika kulture u Nišu – ističu u Muzeju Krajine.

Koliko je ovo zdanje, zadužbina imperatora Maksimina Daje, jednog od tetrarha i Galerijevog sestrića, po čijoj je Feliks Romuliani gradio svoj rezidencijalno-memorijalni kompleks na “Vrelu” monumentalno, govori i podatak da je osnova šarkamenskog kompleksa 100 puta 100 metara, oblika nepravilnog trapeza sa po deset kula na svakom od deset bedema. Pretpostavlja se da su kule bile visoke preko deset metara.

Muzej Krajine, inače, potpisao je 2011. sa Arheološkim institutom ugovor o zajedničkoj realizaciji projekta  “Vrelo” Šarkamen, koji je fokusiran upravo na arheološka istraživanja, prezentaciju i promociju ovog memorijalnog kompeksa. Istraživanja su, nakon dugogodišnje pauze, nastavljena 2013. i ponovo su intenzivirana sada, kada će, pod rukovodstvom dr Sofije Petković, više naučne saradnice Arheološkog instituta, biti realizovana sve do 29. septembra.

Osim ovog, Muzej Krajine će do 30. novembra realizovati i projekat javnih radova koji su ove godine namenjeni radovima na održavanju Mokranjčeve kuće i arheološkog nalazišta “Vrelo”. Muzej će, posredstvom Nacionalne službe za zapošljavanje u Boru, koja je odobrila ovaj projekat, uposliti na tri meseca tri osobe sa prvim i drugim stepenom stručne spreme.

– Sprovođenjem projekta, Muzej Krajine u Negotinu će u potpunosti srediti dvorište Mokranjčeve kuće, a konkretnim poslovima na raščišćavanju rastinja na arheološkom lokalitetu doprineće održavanju i zaštiti životne sredine i prirode u svom okruženju. Realizacija ovog javnog rada umnogome će doprineti afirmaciji naše ustanove, što će sigurno povećati posete objektima Muzeja Krajine, a pored zarade prilikom poboljšanja posete, značaj za lokalnu sredinu odražava se i smanjenjem broja nezaposlenih, makar i na period od tri meseca – ističu u negotinskom Muzeju.

BIGAR – SPOMENIK PRIRODE

Vlada Republike Srbije donela je uredbu o proglašenju Spomenika prirode “Dolina potoka Bigar“. Tako je Bigar proglašen zaštićenim područjem druge kategorije regionalnog, odnosno velikog značaja.

Bigar se, stoji u uredbi, stavlja pod zaštitu radi očuvanja geomorfoloških i hidroloških vrednosti snažnog kraškog vrela sa slapovima i jezercima, u čijoj dolini se nalazi  najveća akumulacija bigra u Srbiji i 35 metara visok vodopad, jedna od turističkih atrakcija Stare planine. Spomenik prirode “Dolina potoka Bigar“ pripada dvema opštinama – Knjaževcu i Pirotu i ukupne je površine veće od 28 hektara.

Vodopad Bigar, koji se nalazi na magistralnom putu Knjaževac-Pirot, nedaleko od Kalne, decenijama unazad raj je za turiste, fotografe i ljubitelje netaknute prirode. Moćna voda, koja se uz huk stropoštava sa planinske litice, malo koga ostavlja ravnodušnim. Ali, ovo područje krije još jedan biser – kaskadna krečnjačka jezreca, na samo nekoliko stotina metara od iznad vodopada. Angažovanjem Turističke organizacije opštine Knjaževac, ovo područje je uređeno za izletnike, bicikliste i ljubitelje pešačenja.

U SUSRET 50. “MOKRANJČEVIM DANIMA“

I ovog septembra Negotin će ugostiti brojne poklonike dela Stevana Stojanovića Mokranjca, rodonačelnika srpske muzike, u čiju će čast od 10. do 16.septembra biti održan tradicionalan, 50. po redu, festival “Mokranjčevi dani”. Iako će jubilarni festival zvanično biti otvoren 11.septembra u najmuzikalnijem dvorištu na svetu, kompleksu Mokranjčeve rodne kuće, besedom hrvatskog dirigenta, pijaniste i pedagoga Vladimira Kranjčevića, dan ranije, 10.septembra, kao uvod u negotinsku svetkovinu muzike, konačno će nastupiti proslavljeni hor “Viva Vox” na čelu sa Jasminom Lorin, a planirana je i izložba “Mokranjac – zlatni album”.

Ove godine festival uvodi i novinu kroz seriju koncerata “Klasika u 11”. Tako će svakodnevno od 11 sati na centralnom gradskom trgu nastupiti studenti beogradskog Fakulteta muzičke umetnosti, dok su za 12. septembar u istom terminu planirani nastupi horova “Elegija”, iz Moskve, i “Kalamaria”, iz Soluna.

Prvi festivalski dan (12.09) uz ceremoniju svečanog otvaranja i izložbu slika Nedeljka Gvozdenovića, tradicionalno je posvećen “Natpevavanju horova”. Ovoga puta prava muzička poslastica i čak sedam horova iz Rumunije, Turske, Slovenije, Rusije, Grčke, Bugarske i Srbije.

Za statuetu Stevana Mokranjca, rad vajara Nebojše Mitrića i čast da već sledeće godine na “Mokranjčevim danima” prirede celovečernji koncert “natpevavaće” se horovi: “Sound” iz Bukurešta (dirigent Vojku Popesku), “Nazim Hikmet” iz Instamnbula pod upravom Erdema Husreta Karakaša, “Ave” iz Ljubljane kojim upravlja Jerica Gregorc Bukovec, Pančevačko srpsko crkveno pevačko društvo (dirigent mr Vera Carina), “Elegija” iz Moskve (dirigent Marina Aleksejeva), “Kalamaria” iz Soluna pod upravom Kostisa Papazoglua i “Angel Manolov” iz Sofije kojim diriguje Darena Popova. Obavezna kompozicija je Druga Mokranjčeva Rukovet, a horove ocenjuje žiri u sastavu: dirigenti Vladimir Kranjčević i Darinka Matić-Marović i muzikolog dr Branka Radović, inače selektorka festivala.

– Koncept jubilarnog 50. Festivala, naslanja se na ove prostore, sa namerom da ovog septembra ansambli i izvođači otuda gde je Mokranjac sa „Prvim beogradskim pevačkim društvom“ gostovao, dođu ovde, u Negotin, i svojim programima učine omaž našem muzičkom velikanu. Svako od učesnika programa Festivala svojim programom obuhvatiće i deo Mokranjčeve muzike. Time će Mokranjčevo delo biti trajno inkorporirano u njihov repetoar i prezentovano u njihovim daljim nastupima, šireći tako srpsku muziku i Mokranjca svetom, kako je i sam Mokranjac činio. Svaki od programa je u tesnoj vezi sa Mokranjcem, njegovim delom i ličnim životom, prostorima gde je nastupao i uticajima – ističu selektor i Programska komisija festivala.

Premijerno na Festivalu, 13. septembra, biće izvedena radio drama “Mokranjac, čovek svoje umetnosti”, muzikologa Maje Čolović-Vasić, u režiji Saše Latinovića. Koncert će 12. septembra prirediti Beogradska filharmonija, sa dirigentom Vladimirom Kulenovićem. Na programu su dela Vujića, Dvoržaka i Konjovića. Centralni događaj 14. septembra je izvođenje muzičke drame “Grk Zorba” koju, u režiji Mijaila Vukbratovića, izvodi ansambl Pozorišta na Terazijama.

Do kraja Festivala koncerte će održati i: Beogradski kvartet harfi (14. septembra), pobednik prošlogodišnjeg “Natpevavanja” hor “Iuventus cantat” iz Sombora (15. septembra), Plesna grupa “Una Saga Serbica” (15. septembra), Hor i simfonijski orkestar RTS pod upravom Bojana Suđića (16. septembra).

Tradicionalno na festivalu će biti otvorena i izložba slika sa ovogodišnje likovne kolonije “Eho muzike”, 12. septembra. Planirana je i promocija feljtona o Mokranjcu, autora dr Branke Radović (12. septembra), naučna tribina “Fenomen Stevan St.Mokranjac i kraj istorije muzike”, čiji je predavač dr Nadežda Mosusova, kompozitor i muzikolog (13. septembra), izlet na Rogljevačke pivnice uz brojne etno programe (13. septembra), promocija monogradije “Pedeset godina Mokranjčevih dana”, autora prof.dr Sonje Marinković, muzikologa (14. septembra), tribina “Sećanja i omaži – 50 godina trajanja” čiji je moderatom mr Aleksandra Paladin, muzikolog (15. septembra), kao i promocija monografije negotinskog Muzeja Krajine “Mokranjčeva kuća u Negotinu” (16. septembra).

Svečanost zatvaranja festivala uz dodelu priznanja jubilarnih 50. “Mokranjčevih dana” planirana je za 16. septembar uz besede selektorke dr Branke Radović i Jovana Milovanovića, predsednika opštine Negotin.

FESTIVAL U KNJAŽEVCU OKUPIO 50.000 LJUDI

Više od hiljadu učesnika, takmičenje omladinskih pozorišta, Timočka lira, izložbe, izbor mlade zvezde Knjaževca, koncerti u Gurgusovačkoj kuli i preko 50 hiljada gledalaca – to bi, ukratko, bio rezime 54. Festivala kulture mladih Srbije, koji je održan u varoši na Timoku.
Knjaževački festival, nastarija je manifestacija te vrste na Balkanu, a ovogodišnju organizaciju doveli smo do perfekcije, završivši Festival bez ijednog incidenta,  ističe Uroš Stanišić, predsednik Skupštine Festivala.
– Statistika koju smo radili sa službom obezbeđenja govori da je oko 50.000 ljudi i 1000 učesnika prošlo kroz sve naše festivalske prostore. Organizaciju smo doveli do perfekcije. Zahvaljujem se svim učesnicima koji su bili uključeni u tu ogranizaciju, od lokalne samouprave pa do svih pomoćnih službi. Najviše smo zadovoljni novinama. To su takmičenje za mladu zvezdu Knjaževca i PRKOS (Pozorišna revija kreativnog osmišljavanja sveta), za koji smo sigurni da je najveći uspeh Festivala. Napravili smo nešto što će sigurno odjeknuti u pozorišnom svetu naše zemlje – kazao je Stanišić.
U proteklih pet decenija, Festival je mnogo dao Knjaževcu i Knjaževčanima, smatra Stanišić.
– Počevši od najlepšeg Doma kulture u zemlji, pa do razvoja ukusa za prave kulturne vrednosti i male armije talentovanih Knjaževčana. Za to se treba boriti i zalagati i narednih 50 godina. Možda baš na taj način iz Knjaževca kreće rat protiv kiča, starleta, sponzora i sponzoruša. Kroz naš Festival pobeđuju mladi cele Srbije čiji je duh neuhvatljiv, kroz koji se provlače inat, pobuna i neprihvatanje klišea dodao je on.
Festivalom, Knjaževcem i Knjaževčanima oduševljena je i ovogodišnja promoterka, mlada pevačica Sara Jovanović.
– Sjajan je koncept Festivala. Organizacija me je oduševila, kao i ljudi. Otići ću u Beograd samo sa rečima hvale. Knjaževac je prelep. Rekli su mi pre nego što sam došla da očekujem malu Veneciju i zaista je bilo tako. Predivno je – nije krila oduševljenje Sara Jovanović.
U Organizacionom odboru nagkašavaju da će velika posećenost Festivala kulture mladih Srbije najviše koristiti mladim, još neafirmisanim umetnicima, koji su dobili šansu da pred punim gledalištem predstave sebe i svoje talente.

ZAVRŠEN FESTIVAL PRVA HARMONIKA SOKOBANJA

Ovogodišnji, 53. Međunarodni festival Prva harmonika Sokobanja 2015. održan je ovog vikenda. Miloš Teofilović, iz Vrčina, poneo je laskavu titulu Prva harmonika Sokobanje i osvojio nagradu vitrtualu harmoniku Dalape, darodavca OTK Sokobanja pod pokroviteljstvom opštine Sokobanja, koju mu je uručila Snežana radovanović, predsednica SO Sokobanja.

Festival je trajao tri dana, a pratilo ga je nekoliko desetina hiljada gledalaca. Prve večeri festival je svečano otvoren nastupom prošlogodišnjeg pobednika Vladimira Markovića, iz Niša, i nastupom Fjuel benda na čelu sa virtuozom na harmonici Goranom Jeknićem. Drugog dana predstavili su se takmičari u mlađim kategorjama: petlići, pioniri, stariji pioniri i mladji juniori, a koncert je održala Marina Tadić. Poslednjeg dana festivala nastupili su takmičari starijih kategorija: juniori, seniori i dueti, a koncert je održao Bane Mojićević.

Takmičarski deo održan je u kongresnoj sali hotela Moravica u prepodnevnim satima, gde je tročlani žiri u sastavu Dragiša Milanović, Goran Jeknić i Radovan Marić ocenjivao takmičare.  Učesnici su se publici predstavili u pratnji orkestra Aleksandra Živanovića, iz Slanaca, kod Beograda, pobednika Prve harmonike Sokobanja 2013. u večernjim časovima u centru Sokobanje.

Prva mesta po kategorijama osvojili su: Mladen Milićević, iz Vinče, u kategoriji juniora, Dušan Komnenović i Miloš Teofilović, iz Vrčina, u kategoriji dueta, u kategoriji mlađih juniora prvo mesto osvojio je Boris Milić, iz Grdelice, u kategoriji starijih pionira Nemanja Đaković, iz Brčkog, najbolji pionir bio je Aleksandar Ranković, iz Topole, dok je među petlićima najbolji bio Veljko Jovanović, iz Svilajnca.

Organizator 53. Međunarodnog festivala Prva harmonika Sokobanja 2015. je Organizacija za turizam i kulturu Sokobanja. Pokrovitelj Festivala je opština Sokobanja.

ISTORIJSKI ARHIV ULEPŠAO NEGOTINCIMA LETO

Nastavljajući svoju plemenitu misiju da uz čuvanje naše nacionalne građe, deo tog blaga prenese i publici, Istorijski arhiv Negotina ovog leta aktivno je učestvovao u manifestaciji “Negotinsko leto”. Promocija i predstavljanje Arhiva tokom čitavog jula završena je u dvorištu ove ustanove kulture promocijom knjige „Popis stanovništva i imovine sreza Porečko-Rečkog iz 1863. godine“. O ovom delu, uz zanimljiv muzički program etno grupe “Gergina”, govorili su istoričar Božidar Blagojević i Nenad Vojinović, v.d. direktora Istorijskog arhiva sa gostima etno-grupom „Gergina“.

Program Istorijskog arhiva u okviru “Negotinskog leta” efektno je započeo u konaku Kneza Todorčeta izložbom fotografija Stanka Kostića, koje su deo legata Zavičajnog muzeja u Petrovcu na Mlavi. Ovu zanimljivu izložbu „Istočna Srbija – život i običaji“, pored domaćina, predstavili su direktorka Zavičajnog muzeja Milica Ilić, istoričar umetnosti, i Stanko Kostić, likovni umetnik fotografije.

Istorijski arhiv je, uz neposrednu pomoć Opštine Negotin, a u saradnji sa muzejem „Nikola Tesla“ u Beogradu, u holu opštine Negotin na dan rođenja Nikole Tesle organizovao izložbu pod nazivom „Nikola Tesla u Beogradu 1892. godine“.

– Na panoima izložbe se pojavljuju i dva Negotinca – Đorđe Stanojević i đeneral Jovan Mišković. Izložba je dobro prihvaćena, ne samo u Negotinu, već je njeno postavljanje naišlo na dobar prijem u celom regionu – ističu u Arhivu.

Publika se rado odazvala i pozivu Arhiva da prisustvuje predavanju na temu „Srbi i Bugari u 20. veku – susedstvo u globalnom kontekstu“, dr Petra Dragišića, višeg naučnog saradnika Instituta za noviju istoriju Srbije, inače vrsnog poznavaoca srpsko-bugarskih odnosa. Negotinski arhiv je organizovao i predavanje pod nazivom „Priče iz arhiva“ o ljudima i događajima u 19. veku, uvođenju prve zdrave pijaće vode u varoš Negotin, o kapetanu Miši Anastasijeviću, kao i đeneralu Jovanu Miškoviću.